DC versus Marvel: crossover z 1996 roku i głosowania czytelników

DC versus Marvel: cztery numery, dwa wydawnictwa, tytuł, który się odwraca

W 1995 roku rynek komiksów przechodzi kryzys. Dziennik The Virginian-Pilot opisuje go w lutym 1996 roku, powołując się na Mike'a Deana z Comics Buyer's Guide. Paul Levitz z DC i Terry Stewart z Marvela szukają wtedy spektakularnego posunięcia, które ożywi sprzedaż — tak wynika z historii mówionej opublikowanej przez serwis SKTCHD w 2016 roku. Projekt powierzają dwóm redaktorom: Mike'owi Carlinowi po stronie DC i Markowi Gruenwaldowi po stronie Marvela. Oba wydawnictwa już się znają: dwadzieścia lat wcześniej crossover z 1976 roku połączył Supermana i Spider-Mana na jednej okładce, bez żadnego głosowania.

Seria liczy cztery numery, wydawane na zmianę. DC publikuje nr 1 i 4 pod tytułem DC versus Marvel. Marvel publikuje nr 2 i 3 pod tytułem Marvel versus DC. Każde wydawnictwo stawia więc swoją nazwę na pierwszym miejscu w tytule własnych numerów. Cena wynosi 3,95 $ za numer. Okładki noszą daty od lutego do maja 1996 roku. Sprzedaż w Stanach Zjednoczonych rusza jednak już 14 grudnia 1995: to seria z datą 1996, ale wprowadzona na rynek przed Bożym Narodzeniem 1995.

Marz, David, Jurgens i Castellini: kto co robi

Opowieść dzielą między siebie dwaj scenarzyści. Ron Marz podpisuje nr 1 i 3, Peter David nr 2 i 4; za każdym razem drugi z nich dostaje podziękowanie w stopce. Grand Comics Database (GCD), SKTCHD i CBR są zgodne co do tego podziału. Fanowskie wiki DC Database i Marvel Database przypisują jednak nr 4 Marzowi. Trzy niezależne źródła wskazują Petera Davida: to jego nazwisko widnieje w tabeli powyżej.

Przy rysunkach Dan Jurgens i Claudio Castellini nie dzielą się numerami według wydawnictwa. Dzielą się każdym numerem, blokami po mniej więcej osiem stron, zgodnie z rozpiską strona po stronie w GCD. Joe Rubinstein tuszuje strony Jurgensa, Paul Neary strony Castelliniego. Według wydawnictwa dzielą się natomiast okładki: Jurgens podpisuje okładki nr 1 i 4 w DC, Castellini okładki nr 2 i 3 w Marvelu. Gregory Wright nakłada kolory, Bill Oakley odpowiada za liternictwo. Spotkanie otwierające, z Marzem i Davidem, odbyło się u Marka Gruenwalda, relacjonuje SKTCHD.

Dwaj Bracia i Access: stawka DC versus Marvel

Punkt wyjścia ma kosmiczną skalę. Dwie istoty, które streszczenia nazywają Braćmi, każda z nich uosabia jedno uniwersum: jedna to DC, druga Marvel. Uświadamiają sobie nawzajem swoje istnienie i postanawiają zmierzyć się za pośrednictwem swoich czempionów. Zaplanowano jedenaście pojedynków. Przegrane uniwersum ma przestać istnieć. Sama opowieść nie nadaje im zresztą nazwy « Brothers Cosmic », którą czasem można przeczytać: to etykieta z indeksu, precyzuje GCD.

Między dwoma światami krąży postać stworzona na potrzeby wydarzenia, Access, czyli Axel Asher. Potrafi przechodzić z jednego uniwersum do drugiego. Tekst zapowiedzi nr 3, przytoczony przez Marvel Database, przedstawia go jako bohatera, którego oba wydawnictwa wspólnie posiadają i wspólnie stworzyły. Wreszcie dwaj strażnicy nie biorą udziału w pojedynkach: Spectre po stronie DC i Living Tribunal po stronie Marvela. W nr 4 pomagają Accessowi rozdzielić uniwersa. Nie myl ich z Braćmi.

W DC czytelnicy Supermana znają już ideę wielu współistniejących rzeczywistości. Tutaj logika jest odwrotna: dwa uniwersa, które nic o sobie nie wiedziały, odkrywają się nawzajem, a przetrwać może tylko jedno. To właśnie nadaje walkom ich stawkę.

Nr 1: Juggernaut w Metropolis, Ben Reilly w Daily Planet

Jeszcze przed pojedynkami oba uniwersa zaczynają się mieszać. W nr 1, w sprzedaży w Stanach Zjednoczonych od 14 grudnia 1995, Juggernaut, przybysz z Marvela, ląduje w Metropolis i zderza się z Supermanem. Ben Reilly, który nosi wtedy kostium Spider-Mana, zostaje fotografem w Daily Planet pod nazwiskiem Peter Parker, obok Clarka Kenta. Tak chciał Ron Marz: zależało mu, by Peter Parker jako fotoreporter trafił do tej samej gazety co Clark i Lois, opowiada w SKTCHD.

Superman w tej serii nosi długie włosy, tak jak we własnych tytułach od powrotu po śmierci. Marz wolałby Supermana z krótkimi włosami, ale zespół postanowił trzymać się faktycznego stanu serii DC. W opowieści Clark i Lois są zaręczeni: ich ślub nastąpi dopiero pod koniec 1996 roku, w Superman: The Wedding Album. Ten sam nr 1 zawiera też kartę do głosowania, na której Superman i Hulk tworzą jedno zestawienie.

Głosowania czytelników DC versus Marvel: jak to działało

Nr 1 kończy się kartami postaci dziesięciu zawodników z pięciu zestawień poddanych głosowaniu oraz kartą do głosowania. Te pięć zestawień to Superman kontra Hulk, Superboy kontra Spider-Man, Wolverine kontra Lobo, Batman kontra Kapitan Ameryka i Wonder Woman kontra Storm. Nr 2 publikuje podobne karty dla sześciu pozostałych pojedynków, które nie przechodzą przez głosowanie: o nich autorzy decydują sami.

Według CBR (2019) zagłosować można było na trzy sposoby: odesłać kartę pocztą, zostawić ją u sprzedawcy komiksów albo napisać na adres e-mail w AOL, osobny dla każdego zawodnika. Ówczesna prasa potwierdza istnienie plakatów « VOTE HERE! » w sklepach i głosowania online. Głosowanie zamknięto 31 grudnia 1995, choć internauci głosowali jeszcze na początku stycznia, zauważa The Virginian-Pilot. Wyniki pojawiają się w nr 3, w sprzedaży w Stanach Zjednoczonych od 22 lutego 1996 według indeksów.

Aby utrzymać to napięcie, trzeba było przygotować oba zakończenia. Peter David opowiada, że Marz musiał pisać każdą walkę poddaną głosowaniu w dwóch wersjach, ze stronami, których nigdy nie wydrukowano: w jednej wersji pojedynku Wolverine kontra Lobo to Lobo podnosi się z ziemi. CBR (2021) precyzuje, że sceny budowano tak, by w zależności od głosowania zmieniała się tylko jedna strona, często tylko jeden kadr. Obie relacje różnią się co do skali tej pracy. Jedno jest pewne: alternatywne zakończenia przygotowano i żadnego z nich nie wydrukowano. Niepublikowaną stronę, na której Hulk pokonuje Supermana, pokazano jednak w sieci w kwietniu 2020 roku.

Jedenaście walk: sześć rozpisanych przez autorów, pięć przegłosowanych

Do wyniku liczy się jedenaście pojedynków: trzy w nr 2, osiem w nr 3. Sześć, o których decyduje zespół, kończy się remisem 3 do 3. W opowieści artykuł Lois na pierwszej stronie Daily Planet zapowiada zresztą ten wynik 3 do 3, według Marvel Database. Pięć głosowań daje następnie trzy zwycięstwa Marvelowi i dwa DC. Wynik końcowy: Marvel 6, DC 5.

Po stronie DC na arenę wkracza kilku sojuszników Supermana. Shazam, nazywany wtedy Captain Marvel, przegrywa z Thorem: Billy Batson znów staje się człowiekiem, a młot Mjolnir przechwytuje błyskawicę, która przemieniłaby go z powrotem. Pojedynek Superman kontra Thor ma własny artykuł; ci dwaj nie walczą ze sobą tutaj. Wally West, ówczesny Flash, pokonuje Quicksilvera dzięki większej szybkości. Aquaman pokonuje Namora, gdy spada na niego wieloryb. Kyle Rayner, Green Lantern z 1996 roku, zostaje ogłuszony przez Silver Surfera po zderzeniu.

Robin, wtedy Tim Drake, wiąże Jubilee po zmyłce z peleryną. Elektra przecina bicz Catwoman, która ląduje w piasku. Inne spotkania, które nie liczą się do wyniku, przemykają w kilku kadrach: Kapitan Ameryka pokonuje Bane'a, Wolverine mierzy się z Killer Crokiem, a przelotnie widać Iron Mana naprzeciw Steela czy Green Arrowa naprzeciw Hawkeye'a.

Superman kontra Hulk w DC versus Marvel: co pokazują plansze

Zestawienie jest znane jeszcze przed premierą. 10 października 1995 roku Chicago Tribune zapowiada serię na grudzień i już wymienia to starcie. Wybór pary należy do autorów: Ron Marz wyjaśnia w SKTCHD, że Supermana postawiono naprzeciw Hulka, a nie Spider-Mana, bo walka ze Spider-Manem byłaby zbyt krótka. Wynik natomiast należy do czytelników. Superman kontra Hulk to jeden z pięciu pojedynków poddanych głosowaniu, co potwierdzają GCD, CBR, DC.com i Wikipedia.

W nr 3 Hulk walczy najpierw z Metallo w samym środku Metropolis. Przybywa Superman i obaj uderzają go razem. Bracia teleportują ich wtedy do Wielkiego Kanionu, z dala od wszelkich świadków. Hulk uderza pierwszy. Superman odpowiada promieniem heat vision, który rani Hulka, ale go nie zatrzymuje. Ciosy sypią się jeden po drugim. W końcu Superman uderza z całej siły: Hulk wbija się w skalną ścianę, skała osuwa się na niego, a on zostaje znokautowany.

Jeden szczegół ma znaczenie: ten Hulk to nie dzika bestia. To inteligentna wersja z tamtych lat, z Bruce'em Bannerem za sterami, zauważają CBR i 13th Dimension. Wynik uznano za przewidywalny: DC.com pisze w 2024 roku o głosach oddawanych według popularności i wizerunku postaci. Jeśli chcesz porównać obu kolosów poza tą opowieścią, to temat pojedynku Superman kontra Hulk, omówionego osobno.

Superboy, Wonder Woman, Lobo, Batman: cztery pozostałe głosowania

Ten sam nr 3 przynosi porażkę rodzinie Supermana. Superboy z 1996 roku to klon Kon-El, który zresztą przedstawia się Spider-Manowi jako klon Supermana. Spider-Manem, który staje naprzeciw niego, jest Ben Reilly. Superboy pędzi na Spider-Mana, a ten w ostatniej chwili okrywa go siecią « impact ». Rozpędzony do pełnej prędkości Superboy wpada na transformator elektryczny: zwycięstwo Marvela, w głosowaniu.

Wonder Woman przegrywa ze Storm. W tym momencie opowieści Diana trzyma Mjolnir; puszcza go, by walczyć uczciwie, a potem pada rażona piorunem. Ten wynik zaskoczył: DC.com pisze w 2024 roku, że zaskoczył wszystkich fanów DC. CBR (2021) widzi w nim jedyną prawdziwą zagadkę pięciu głosowań, a CBR (2019) wiąże go z popularnością X-Men w latach 1990–1999.

Lobo przegrywa z Wolverine'em za ladą, poza kadrem, po czym Wolverine się podnosi. Peter David powiedział w 2016 roku, że jego zdaniem Wolverine nie jest w stanie pokonać Lobo. To jego opinia; głosowanie dało zwycięstwo Wolverine'owi. Wreszcie Batman pokonuje Kapitana Amerykę w zalanym kanale, za pomocą batarangu. Kapitan o mało nie tonie i to Batman go ratuje.

Amalgam Comics w skrócie: Super-Soldier, Superman po fuzji

Pod koniec nr 3 przegrane uniwersum nie znika. Oba uniwersa łączą się w jedno, uniwersum Amalgam. Streszczenia nie zgadzają się co do konkretnego gestu, który wywołuje fuzję; sam wynik jest jednak jasny. W następnym tygodniu ukazuje się dwanaście one-shotów, sześć w DC i sześć w Marvelu, z okładkami datowanymi na kwiecień 1996. Super Soldier #1 i Doctor Strangefate #1 trafiają do sprzedaży w Stanach Zjednoczonych 29 lutego 1996 roku, według GCD.

Odpowiednik Supermana nazywa się Super-Soldier. To Clark Kent, połączenie Supermana i Kapitana Ameryki. W swoim one-shocie, napisanym przez Marka Waida na podstawie fabuły wymyślonej wspólnie z Dave'em Gibbonsem, który go rysuje, mierzy się z Luthorem i « Ultra Metallo ». Wraca w Super Soldier: Man of War, z okładką z czerwca 1997. W tej samej fali Spider-Boy łączy Superboya i Spider-Mana (Bena Reilly'ego), a podpisują go Karl Kesel i Mike Wieringo.

W nr 4 Access odzyskuje dwa fragmenty ukryte w Dark Clawie i Super-Soldierze, a z pomocą, której udzielają mu Spectre i Living Tribunal, rozdziela uniwersa. Bracia ścierają się wtedy bezpośrednio. Wkraczają Batman, Kapitan Ameryka i Access. Widząc historię Batmana i Kapitana Ameryki, Bracia rezygnują i przywracają oba światy. Amalgam nie jest więc Elseworlds DC: to tymczasowe uniwersum, zrodzone z porozumienia między dwoma wydawnictwami. Następuje druga fala dwunastu tytułów, z okładkami z czerwca 1997, a także DC/Marvel: All Access i Unlimited Access.

Sprzedaż, recenzje i wydania DC versus Marvel

Nr 1 miał się sprzedać w około 325 000 egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych, według Comics Buyer's Guide cytowanego przez The Virginian-Pilot: to jedyne źródło tej liczby. Comichron umieszcza nr 4 na czele zamówień Diamond z marca 1996 roku, a także na czele całego 1996 roku pod względem liczby egzemplarzy. Uwaga: Marvel nie był w tamtym czasie dystrybuowany przez Diamond, więc w tych rankingach brakuje nr 2 i 3. Mike Carlin z DC mówił wtedy o « the superhero fistfight of the century ».

Współczesne opinie pozostają podzielone. ComicBook.com (2025) uważa, że wciągnięcie fanów do gry było genialnym posunięciem. 13th Dimension (2025) zarzuca, że walki zbyto na trzech, czterech stronach. W 2022 roku Gail Simone ponownie poddaje pojedynki z 1996 roku pod głosowanie na Twitterze, łącznie z tymi, które rozstrzygnęli autorzy, relacjonuje Screen Rant. Superman znów pokonuje tam Hulka, z wynikiem 77%. Spośród pięciu pojedynków przegłosowanych w 1996 roku odwraca się tylko starcie Storm kontra Wonder Woman; spośród pozostałych tym razem Namor pokonuje Aquamana, minimalnie. To nieformalna ankieta, a nie głosowanie z 1996 roku.

Aby przeczytać serię, możesz sięgnąć po wydanie zbiorcze, które ukazuje się już w 1996 roku. Seria znajduje się też w omnibusie, który DC zapowiedziało pod tytułem DC/Marvel: The Amalgam Age Omnibus, w sprzedaży w Stanach Zjednoczonych od 31 grudnia 2024, razem z one-shotami Amalgam i kontynuacjami z Accessem. DC Versus Marvel Omnibus, wydany w Stanach Zjednoczonych 29 października 2024, jej nie zawiera. We Francji Semic wydaje magazyn DC versus Marvel od stycznia 1997. Przejrzane źródła nie odnotowują żadnej adaptacji filmowej, serialowej ani animowanej. Spotkanie trwa dalej w komiksach: Superman/Spider-Man ukazał się w DC 25 marca 2026, a Spider-Man/Superman w Marvelu 22 kwietnia 2026, pięćdziesiąt lat po albumie w dużym formacie z 1976 roku.

Zakończenie

DC versus Marvel mieści się w czterech numerach z datą 1996 i w jednym prostym pomyśle: pozwolić czytelnikom zdecydować o pięciu walkach z jedenastu. Superman pokonuje w nim Hulka w głosowaniu, Superboy i Wonder Woman padają, a Marvel wygrywa 6 do 5. Potem wszystko miesza się w Amalgam, z Super-Soldierem jako Supermanem po fuzji, zanim w nr 4 świat wraca do normy.

Jeśli chcesz zgłębić temat Supermana, wróć do spotkania z 1976 roku ze Spider-Manem, a potem porównaj Supermana z Thorem w innym pojedynku DC-Marvel. A jeśli interesuje cię Superboy, jego artykuł opisuje drogę Connera Kenta.