Curt Swan: rysownik, który ukształtował twarz Supermana

Curt Swan przed Supermanem: od gazety wojskowej do biur DC

Curt Swan naprawdę nazywa się Douglas Curtis Swan. Urodził się 17 lutego 1920 roku w Minnesocie, w Stanach Zjednoczonych, w rodzinie o szwedzkich korzeniach. Co do miasta, źródła są podzielone: Minneapolis według Wikipedii EN i MNopedii, encyklopedii Towarzystwa Historycznego Minnesoty, a Willmar według Superman Homepage i Wikipedii FR.

W czasie drugiej wojny światowej rysuje dla Stars and Stripes, gazety armii amerykańskiej. Poznaje tam France'a „Eddiego” Herrona, scenarzystę DC, który kieruje go do tego wydawnictwa. Jego wykształcenie jest skromne: kilka miesięcy w Pratt Institute dzięki ustawie G.I. Bill. Całej reszty Swan uczy się sam.

DC zatrudnia go w grudniu 1945 roku. Jego pierwsze opublikowane rysunki ukazują się na początku 1946 roku w Boy Commandos, potem w Newsboy Legion i Tommy Tomorrow. Supermana jeszcze nie rysuje. Poza krótkim epizodem w reklamie w 1951 roku zostanie w DC aż do śmierci: łącznie pięćdziesiąt jeden lat, według MNopedii.

1948: pierwsza historia o Supermanie, dziesięć lat po jego stworzeniu

Pierwsza historia o Supermanie narysowana przez Swana ukazuje się w Superman #51, datowanym na marzec-kwiecień 1948 roku: to trzecia opowieść w numerze, „The Man Who Bossed Superman”, wytuszowana przez Steve'a Brodiego. Okładkę narysował natomiast Wayne Boring. W tamtych czasach nazwisk rysowników nie drukowano: to przypisanie autorstwa pochodzi z badań prowadzonych znacznie później.

Swan zaczyna więc rysować bohatera, który ma już dziesięć lat. Superman narodził się w 1938 roku w Action Comics #1, a jego twórcami są Jerry Siegel i Joe Shuster. Przed Swanem wygląd postaci w komiksach ustalają Shuster, a potem Wayne Boring. Twarz, którą narzuci Swan, przyjdzie później, od końca lat 1950; wymyślenie bohatera to natomiast zasługa innych.

W następnym roku przechodzi do młodości bohatera. Pierwsza przypisywana mu historia z serii Superboy, „A Zoo for Sale!”, ukazuje się w zeszycie #5, datowanym na listopad-grudzień 1949 roku, według scenariusza Billa Fingera. Pierwszy numer, datowany na kwiecień 1949 roku, narysowali Sikela, Dobrotka i Roussos; potem Swan rysuje serię na zmianę z Johnem Sikelą.

Batman, 3D i Jimmy Olsen: lata 1950 Curta Swana

W latach 1950 Swan trafia w samo serce komiksowej rodziny Supermana. W Superman #76, datowanym na maj-czerwiec 1952 roku, w historii „The Mightiest Team in the World”, napisanej przez Edmonda Hamiltona i wytuszowanej przez Stana Kaye'a, Superman i Batman spotykają się po raz pierwszy w komiksowej opowieści; okładkę narysował Win Mortimer. Sam Swan uważał jednak one-shot Three-Dimension Adventures of Superman (1953), do którego narysował okładkę, za prawdziwy początek swojej pracy nad bohaterem.

Seria, dzięki której zyskuje rozgłos, pojawia się w 1954 roku. Superman's Pal, Jimmy Olsen #1, datowany na wrzesień-październik 1954 roku, zawiera trzy opowieści napisane przez Otto Bindera; Swan rysuje wszystkie trzy i wykonuje okładkę razem ze Stanem Kaye'em. Rysuje tę serię do 1966 roku i sam widział w niej przełom w swojej karierze. Jej bohater, Jimmy Olsen, to młody reporter Daily Planet i przyjaciel Supermana.

To właśnie w tej serii razem z Binderem tworzy Lucy Lane, siostrę Lois, w #36 datowanym na kwiecień 1959 roku. Supergirl nie jest natomiast jego dziełem: Kara Zor-El została stworzona przez Otto Bindera i Ala Plastino w Action Comics #252, datowanym na maj 1959 roku, do którego Swan narysował ołówkiem tylko okładkę, wytuszowaną przez Plastino. Podobnie wykonał jedynie okładkę Superman #123 (sierpień 1958): Super-Girl z tamtej historii jest dziełem Dicka Spranga.

Krypto, codzienny pasek komiksowy i przejęcie pałeczki od Wayne'a Boringa

W 1955 roku Swan uczestniczy w kolejnych narodzinach. Krypto, pies Superboya, pojawia się po raz pierwszy w Adventure Comics #210, datowanym na marzec 1955 roku, w historii „The Super-Dog from Krypton!”. Otto Binder pisze scenariusz, Swan i Sy Barry rysują, a okładka jest dziełem Swana. Pies nie jest więc pomysłem Siegela i Shustera.

Swan rysuje też Supermana dla gazet: codzienny pasek komiksowy, od 18 czerwca 1956 do 12 listopada 1960 roku według Wikipedii EN i Paula Gravetta, od 1958 do 1961 roku według MNopedii. W zeszytach komiksowych stopniowo zajmuje miejsce Wayne'a Boringa jako główny rysownik, z Supermanem bardziej ludzkim, przystępnym i wyrazistym niż imponujący Superman jego poprzednika. Źródła wahają się co do roku tej zmiany warty: 1955, 1957, 1958 albo początek lat 1960. Zapamiętaj, że jego Superman dominuje w komiksach od końca lat 1950 do 1986 roku.

Według Superman Homepage, jedynego źródła, które przytacza tę wypowiedź, Swan chciał rysować Supermana jako „nice guy”, porządnego faceta. Tak zwany „klasyczny” Superman z produktów licencyjnych, z logo w kształcie S na piersi, pochodzi często ze Style Guide DC z 1982 roku, którego rysunki wykonał José Luis García-López, a nie z plansz Swana. W kolejnych erach Supermana nazwisko Swana plasuje się między nazwiskami Shustera i Byrne'a.

Srebrna Era: wyobrażone historie, Kandor i wyścig z Flashem

Na początku lat 1960 Swan rysuje opowieści, które igrają z mitem. W Superman #149, datowanym na listopad 1961 roku, Jerry Siegel, współtwórca bohatera, pisze „The Death of Superman!”, trzyczęściową wyobrażoną historię (Imaginary Story), w której Luthor zabija Supermana kryptonitem. Swan rysuje ołówkiem wnętrze numeru i rysuje okładkę razem z George'em Kleinem; co do tuszowania stron źródła wahają się między Kleinem a Sheldonem Moldoffem. Nie myl tej opowieści ze Śmiercią Supermana z 1992 roku, która nie jest jego dziełem.

Z Edmondem Hamiltonem zabiera potem bohatera do Kandoru, miniaturowego miasta. W „Superman in Kandor”, opublikowanym w Superman #158 datowanym na styczeń 1963 roku, Superman i Jimmy Olsen stają się dwoma obrońcami sprawiedliwości: Nightwingiem i Flamebirdem. To pierwsze pojawienie się nazwy Nightwing, na długo przed Nightwingiem Dicka Graysona, który zadebiutował w 1984 roku w Tales of the Teen Titans #44 Marva Wolfmana i George'a Péreza. Swan współtworzył samą nazwę, a nie tamtą postać.

Hamilton i Swan tworzą jeszcze Composite Supermana w World's Finest Comics #142, datowanym na czerwiec 1964 roku. W 1967 roku Superman #199, datowany na sierpień, opowiada „Superman's Race with the Flash!”, wyścig Supermana z Flashem napisany przez Jima Shootera, narysowany przez Swana i wytuszowany przez Kleina; jego okładka jest dziełem Carmine'a Infantino i Murphy'ego Andersona. Zapomniane moce z czasów redaktora Morta Weisingera również często wychodzą spod jego ołówka.

Swanderson i inni: tuszownicy, którzy wykańczali jego strony

Swan to przede wszystkim rysownik pracujący ołówkiem. Szkicuje rysunek ołówkiem, a inni artyści obrysowują go tuszem: jego strony wiele więc zawdzięczają tuszownikom. W latach 1960 jego stałym tuszownikiem jest George Klein, od 1962 do 1968 roku według serwisu 13th Dimension; Eddy Zeno, cytowany przez Paula Gravetta, widzi w latach 1962-1964 pierwszy szczyt ich duetu.

Potem przychodzi Murphy Anderson, od 1970 do 1974 roku, a następnie ponownie w latach 1988-1989. Czytelnicy nazywają ich tandem „Swanderson”. To słowo oznacza duet, a nie trzeciego rysownika, i to właśnie Anderson tuszuje Swana, a nie odwrotnie.

W połowie lat 1980 pałeczkę przejmuje Al Williamson, w latach 1985-1986; Swan uważał go za swojego ulubionego tuszownika. Jedno ostatnie nazwisko może wprowadzać w błąd: Kurt Schaffenberger, pisany przez K, tuszuje Action Comics #583 w 1986 roku. To inny artysta niż Curt Swan, który rysuje ołówkiem ten sam numer.

Era Juliusa Schwartza: Kryptonite Nevermore, Faora i Superboy-Prime

W 1971 roku zaczyna się era redaktora Juliusa Schwartza. Superman #233, datowany na styczeń 1971 roku, publikuje „Superman Breaks Loose”, pierwszą część cyklu „Kryptonite Nevermore”: Denny O'Neil pisze, Swan rysuje ołówkiem, Murphy Anderson tuszuje. Okładka numeru jest dziełem Neala Adamsa, a nie Swana.

Ze scenarzystą Carym Batesem Swan współtworzy całą galerię postaci: Faorę, w Action Comics #471 datowanym na maj 1977 roku, ale też Terra-Mana, Vartoxa i Toymana z lat 1970. Rysuje również pierwsze pojawienie się Vixen w Action Comics #521, datowanym na lipiec 1981 roku, choć nie jest jej współtwórcą: Wikipedia przypisuje tę postać Gerry'emu Conwayowi i Bobowi Oksnerowi. W opowieści „I Flew with Superman!”, opublikowanej w Superman Annual #9 datowanym na 1983 rok, którą sam rysuje ołówkiem i tuszuje, Swan występuje we własnej osobie i pomaga Supermanowi rozwiązać sprawę.

W listopadzie 1985 roku DC Comics Presents #87 przedstawia Superboya-Prime: Elliot S. Maggin pisze, Swan rysuje ołówkiem, Al Williamson tuszuje, a okładkę rysuje Eduardo Barreto. Dwadzieścia lat później postać znajduje się w centrum wydarzeń Infinite Crisis, w 2005 roku.

1986: Alan Moore, Curt Swan i pożegnanie z Supermanem sprzed Crisis

W 1986 roku, po Crisis on Infinite Earths, DC przygotowuje się do restartu Supermana. Aby zamknąć epokę, Alan Moore pisze „Whatever Happened to the Man of Tomorrow?”, dwuczęściową wyobrażoną historię opublikowaną w Superman #423 i Action Comics #583. Oba numery noszą na okładce datę wrzesień 1986, ale ukazują się w czerwcu 1986 roku. Swan wykonuje rysunki ołówkiem; George Pérez tuszuje #423, a Kurt Schaffenberger #583.

Zeszyt #423 jest zapowiadany jako „Historic Last Issue”: od następnego numeru seria nosi tytuł The Adventures of Superman. Tej opowieści spoza ciągłości nie należy mylić ani z historią „The Death of Superman!” z 1961 roku, również narysowaną przez Swana, ani ze śmiercią bohatera opublikowaną w 1992 roku. We Francji ukazała się w zbiorze Les Derniers Jours de Superman, wydanym przez Urban Comics w kolekcji DC Deluxe w marcu 2016 roku.

Po Crisis DC odsuwa Swana od regularnych serii o Supermanie. John Byrne restartuje postać miniserią The Man of Steel, a nowy styl rysunku zastępuje ten, który czytelnicy znali od prawie trzydziestu lat.

Ostatnie strony i dziedzictwo Curta Swana

Później Swan wraca do Supermana już tylko okazjonalnie: w 1987 roku rysuje komiksową adaptację filmu Superman IV: The Quest for Peace według scenariusza Boba Rozakisa; rysunki ołówkiem dzieli z Donem Heckiem. Umiera w czerwcu 1996 roku, w wieku 76 lat, w Connecticut; źródła wahają się między 16 a 17 czerwca oraz między Wilton a Norwalk. Jego pięć ostatnich stron z bohaterem ukazuje się po jego śmierci w Superman: The Wedding Album, datowanym na grudzień 1996 roku i wydanym w tygodniu 6 października 1996 roku, tym samym, w którym amerykańska telewizja emituje odcinek ze ślubem z serialu Nowe przygody Supermana.

W 1984 roku otrzymał nagrodę Inkpot; w 1997 roku pośmiertnie trafia do Galerii Sław Nagród Eisnera, w tym samym roku co Julius Schwartz. W 2018 roku Action Comics #1000, datowany na czerwiec i w sprzedaży od 18 kwietnia, publikuje jeszcze historię Marva Wolfmana opartą na jego niepublikowanych planszach. MNopedia pisze, że „określił wygląd i atmosferę” uniwersum Supermana w dwóch dekadach po 1970 roku; historyk Les Daniels, cytowany przez Wikipedię EN, nazywa go „definitywnym” rysownikiem bohatera na początku lat 1960.

Telewizja być może puściła do niego oko. W serialu Smallville rolę doktora Virgila Swanna, pisanego przez dwa n, gra Christopher Reeve, w odcinkach „Rosetta” (2x17, wyemitowany w Stanach Zjednoczonych 25 lutego 2003 roku) i „Legacy” (3x17, wyemitowany w Stanach Zjednoczonych 14 kwietnia 2004 roku). Den of Geek i Wikipedia FR widzą w tym hołd dla rysownika, choć produkcja, o ile wiadomo, nigdy tego nie potwierdziła.

Podsumowanie

Curt Swan ani nie wymyślił Supermana, ani nie ustalił jego najwcześniejszego wyglądu. Jego wkład leży gdzie indziej: od końca lat 1950 do 1986 roku nadał komiksowemu bohaterowi bardziej ludzką twarz, od Jimmy'ego Olsena po Kandor, aż po pożegnalną opowieść Alana Moore'a.

Jeśli chcesz cofnąć się do początków, zacznij od Siegela i Shustera. A żeby umieścić Swana w całym życiu postaci, poznaj pełną historię Supermana.