Marlon Brando jako Jor-El: dwanaście dni zdjęć, które uratowały Supermana
Udostępnij
Marlon Brando kręcił tylko dwanaście dni na Superman, dla garści scen w białej szacie na kryształowej planecie. Zdobył tam najbardziej komentowaną gażę w historii Hollywood, a film zdobył wiarygodność. W tym artykule odkryjesz: dlaczego producenci zapłacili aż tyle, co Brando naprawdę nakręcił, jego legendarne metody pracy, proces, który wypchnął go z Superman II, jego pośmiertny powrót w dwóch filmach z 2006 i to, co jego Jor-El dał mitowi. Na końcu będziesz wiedzieć, dlaczego te dwanaście dni wciąż się liczą.
Najważniejsze
- Urodziny: 3 kwietnia 1924 w Omaha, Nebraska
- Śmierć: 1 lipca 2004 w Los Angeles, w wieku 80 lat
- Jego rola: Jor-El, kryptoński ojciec Supermana
- Jego gaża: 3,7 miliona dolarów plus procent od wpływów
- Czas zdjęć: około dwunastu dni
- Dlaczego znika: proces przeciw producentom o jego udział w zyskach
📋 Spis treści
Przed Kryptonem: największa gwiazda świata
Marlon Brando rodzi się 3 kwietnia 1924 w Omaha, Nebraska. Szkolony w Nowym Jorku u pedagogów Actors Studio, na początku lat 50. narzuca naturalistyczną grę, która trwale zmienia zawód aktora.
Tramwaj zwany pożądaniem (1951) go odkrywa; Na nabrzeżach (1954) daje mu Oscara dla najlepszego aktora. Dwadzieścia lat później Ojciec chrzestny (1972) daje mu drugiego, którego publicznie odmawia: wysyła aktorkę Sacheen Littlefeather, by odrzuciła go w jego imieniu, w proteście przeciw traktowaniu rdzennych Amerykanów przez przemysł filmowy.
Dalej Ostatnie tango w Paryżu (1972) i Apocalypse Now (1979). W połowie lat 70. Brando jest zarazem najbardziej szanowanym aktorem swojego pokolenia i jednym z najtrudniejszych do reżyserowania.
| Film | Rok | Co z tego zostaje |
|---|---|---|
| Tramwaj zwany pożądaniem | 1951 | pierwsza nominacja do Oscara |
| Na nabrzeżach | 1954 | Oscar dla najlepszego aktora |
| Ojciec chrzestny | 1972 | drugi Oscar, publicznie odrzucony |
| Ostatnie tango w Paryżu | 1972 | najbardziej kontrowersyjny film w jego karierze |
| Superman | 1978 | Jor-El, dwanaście dni zdjęć |
| Apocalypse Now | 1979 | finałowe wejście, już mityczne |
Właśnie tej mieszanki szukają producenci Superman : nazwiska, które budzi szacunek i które można dać na górze plakatu.
Gaża, która wywołała skandal
Liczby sprawy Brando
W 1977 ta kwota nie ma odpowiednika. Żaden aktor nie dostał wcześniej tyle za rolę drugoplanową, a prasa bierze to od razu.
Richard Donner, reżyser, nigdy nie ukrywał irytacji: te pieniądze, tłumaczył, mogły pójść na efekty specjalne filmu, który po raz pierwszy miał kazać uwierzyć w człowieka, który lata. Nasz dossier o Superman (1978) opowiada o tym technicznym zakładzie.
Rachunek producentów był jednak prosty i okazał się słuszny.
Dlaczego producenci zapłacili
W 1977 nikt nie traktuje poważnie filmu o superbohaterze. Gatunek jeszcze nie istnieje: wcześniejsze adaptacje to seriale dla dzieci albo tanie seriale telewizyjne.
Salkindowie potrzebują więc sygnału do dystrybutorów, prasy i publiczności: ten film to nie tania rozrywka. Nazwisko Marlona Brando — a po nim Gene Hackman — spełnia dokładnie tę funkcję.
Zakład działa. Film staje się jednym z największych sukcesów swojej epoki, o czym przypomina nasz ranking box office filmów o Supermanie, i otwiera drogę wszystkiemu, co przyjdzie potem.
Inaczej: Brando nie dostał gaży za granie Jor-Ela, tylko po to, by Superman mógł istnieć.
Dwanaście dni zdjęć
Jego sceny skupiają się na Kryptonie, na początku filmu: proces Zoda, alarm do Rady, budowa kapsuły i pożegnanie z synem. Dochodzą sekwencje w Twierdzy Samotności, gdzie Jor-El mówi do już dorosłego Clarka.
Kontrast między krótkością zdjęć a siłą scen jest uderzający. Zdanie, które kieruje do syna — idea, że ludzie mogą stać się lepsi i że brakuje im tylko światła, które wskaże drogę — wciąż układa sposób, w jaki postać pisze się dziś.
Nasz portret Jor-El odtwarza historię postaci w komiksach, gdzie dotąd był uczonym drugiego planu.
Obok Brando Susannah York gra Larę, a Terence Stamp pojawia się jako Zod na procesie: nasz dossier o Zod kontra Superman wraca do tej sekwencji.
Jego metody, między legendą a rzeczywistością
Trzy rzeczy, które powtarza się o Brando
- Tabliczki zamiast wyuczonego tekstu. To udokumentowane, a Brando się do tego przyznawał: wolał czytać kwestie z tabliczek poza kadrem, bo gra była wtedy bardziej spontaniczna. Na planie Superman kilka relacji wspomina tabliczki schowane w dekoracji.
- Anegdoty z planu. Richard Donner opowiadał, że aktor proponował grać Jor-Ela inaczej niż pojawiając się na ekranie. Te historie idą od reżysera i jego otoczenia: są wiarygodne, często powtarzane, ale zostają wspomnieniami z planu.
- Mit «miał to gdzieś». Jego sceny mówią coś odwrotnego. Gra jest precyzyjna, tempo opanowane, a relacja ojciec–syn niesiona z pełną powagą. Profesjonalizm nigdy nie był problemem.
Co można powiedzieć bez ryzyka, to wynik na ekranie. Sekwencja otwarcia Superman działa, bo aktor tej klasy traktuje poważnie kryształową planetę i dziecko w kapsule.
Bez tej początkowej powagi film runąłby w pastisz. Christopher Reeve często podkreślał ten dług: pierwsza kwadrans ustawia powagę, reszta może potem pozwolić sobie na humor. Nasz portret Christopher Reeve wraca do jego własnej pracy.
Proces, który wypycha go z Superman II
Brando nakręcił sceny przeznaczone do Superman II, oba filmy kręcono równolegle. Nie wyjdą w 1980.
Powód jest finansowy: aktor pozywa Ilyę Salkinda, uważając, że nie dostał udziału w zyskach z kontraktu. Spór czyni użycie jego ujęć drogim, a produkcja po prostu wyjmuje je z drugiego filmu. Sekwencje w Twierdzy kręci się ponownie z Susannah York jako Larą.
Ten spór dokłada się do konfliktu z Richardem Donnerem, usuniętym w marcu 1979: dwie osobne decyzje, ten sam skutek dla filmu. Nasza analiza Superman II opowiada o tamtym okresie.
Marlon Brando dostał więc gażę za rolę, którą zagrał tylko w połowie, w sadze, której końca nie zobaczył.
Pośmiertny powrót z 2006
Marlon Brando umiera 1 lipca 2004 w Los Angeles, w wieku 80 lat. Dwa lata później wraca jednak na ekran, dwa razy.
Najpierw w Superman Returns : Bryan Singer dostaje od uprawnionych zgodę na użycie archiwalnych ujęć i znów każe mówić Jor-Elowi w Twierdzy Samotności. To wyraźny hołd dla filmu z 1978.
Potem w Donner Cut Superman II, wydanym w listopadzie 2006: sceny nakręcone w 1977 i nigdy nie pokazane wreszcie wchodzą do montażu, a film odzyskuje relację ojciec–syn.
Dwadzieścia dziewięć lat po zdjęciach aktor nieżyjący od dwóch lat odzyskiwał w ten sposób rolę w dwóch filmach tego samego roku.
Co dał jego Jor-El
Przed 1978 Jor-El był komiksowym uczonym, który ginie na drugiej stronie. Od Brando to ojciec, który mówi do syna ponad śmiercią, a jego głos idzie z bohaterem przez całe życie. Wszystkie późniejsze adaptacje, od Smallville do Man of Steel, opiera się na tym pomyśle.
Pomysł nagranej wiadomości, zostawionej dziecku, które posłucha jej lata później, stał się obowiązkowym punktem. Smallville robi z niej motor kilku sezonów; Man of Steel daje jej centralne miejsce.
Drugi spadek jest komercyjny. Biorąc tę rolę, Brando uprawomocnił cały gatunek: po nim żaden wielki aktor nie mógł twierdzić, że film o superbohaterze jest poniżej jego godności.
By zmierzyć miejsce tego filmu w mitologii, nasza pełnej historii Supermana odtwarza całą drogę postaci.
FAQ — Najczęstsze pytania
Ile zapłacono Marlonowi Brando za Supermana?
3,7 miliona dolarów stałej gaży plus procent od wpływów, za około dwanaście dni zdjęć. Szacunki jego całkowitego zysku krążą wokół 14 milionów dolarów.
Jaką rolę gra?
Jor-El, kryptoński ojciec Supermana. Pojawia się w sekwencjach na Kryptonie na początku filmu, potem w Twierdzy Samotności, gdzie mówi do już dorosłego syna.
Dlaczego nie ma go w Superman II?
Bo pozwał producenta Ilyę Salkinda o udział w zyskach. Jego sceny, już nakręcone, wyjęto z filmu z 1980 i zastąpiono sekwencjami z Susannah York jako Larą.
Czy to prawda, że czytał kwestie z tabliczek?
Tak, to była jego świadoma metoda w większości późnych filmów: uważał, że czytanie tekstu w chwili mówienia czyni grę bardziej spontaniczną.
Kiedy przywrócono jego sceny?
W 2006, dwa lata po śmierci: najpierw przez archiwalne ujęcia w Superman Returns, potem w Donner Cut Superman II, wydanym w listopadzie tego samego roku.
Jakie są jego najsłynniejsze filmy?
Tramwaj zwany pożądaniem (1951), Na nabrzeżach (1954, Oscar), Ojciec chrzestny (1972, odrzucony Oscar), Ostatnie tango w Paryżu (1972) i Apocalypse Now (1979).
Podsumowanie
Marlon Brando spędził dwanaście dni na planie Superman i przedefiniował centralną postać, nigdy nie zakładając peleryny. Jego Jor-El zamienił uczonego drugiego planu w ojcowską figurę, która nawiedza całą mitologię.
Montaż, który oddał jego sceny, opisuje nasz dossier o Donner Cut, a jego przeciwnik na ekranie w naszym portrecie Terence Stamp.
Gaża wywołała skandal, proces kosztował go miejsce w kontynuacji, a na całość jego pracy trzeba było czekać do 2006. Zostaje sedno: bez niego pierwszy wielki film o superbohaterze pewnie nie zostałby wzięty na serio.
Na dalszy ciąg nasz portret Jor-El opowiada postać, a nasza analiza Superman (1978) wraca do filmu, który wszystko zaczął.