Superman/Batman Public Enemies: wyjaśniamy film animowany z 2009 roku

Superman/Batman Public Enemies: metryczka filmu

Tytuł oryginalny to Superman/Batman: Public Enemies. We Francji film nosi tytuł Superman/Batman : Ennemis publics. To amerykański pełnometrażowy film animowany, szósty w kolekcji DC Universe Animated Original Movies, czyli serii filmów DC produkowanych z myślą o rynku wideo. Nigdy nie trafił do kin: ani w Stanach Zjednoczonych, ani we Francji.

Reżyserem jest Sam Liu. Scenariusz napisał Stan Berkowitz na podstawie komiksu Jepha Loeba i Eda McGuinnessa. Bruce Timm jest producentem wykonawczym, Christopher Drake skomponował muzykę, a Andrea Romano wyreżyserowała nagrania głosów. W Stanach Zjednoczonych film otrzymał kategorię wiekową PG-13. Jego czas trwania różni się w zależności od metryczki: AlloCiné podaje 1 h 05, Rotten Tomatoes 1 h 15. Większość źródeł, z IGN na czele, podaje 67 minut, wliczając napisy początkowe i końcowe.

Ukośnik w tytule pochodzi z komiksu. Superman/Batman to seria DC wydawana od 2003 do 2011 roku, w której obaj bohaterowie występują razem w rolach głównych. Film przenosi na ekran jej pierwszy wątek, a więc i jej zasadę: jedna opowieść, dwóch bohaterów, ten sam wróg.

Lex Luthor prezydentem Stanów Zjednoczonych: punkt wyjścia

Film otwiera obraz Ameryki pogrążonej w poważnym kryzysie gospodarczym. Lex Luthor, zaprzysięgły wróg Supermana, właśnie został wybrany na prezydenta. I gospodarka rusza z miejsca. W wywiadzie opublikowanym przez CBR 30 września 2009 roku Sam Liu podsumowuje to tak: Luthor stawia gospodarkę na nogi, przynajmniej częściowo.

Film nie zatrzymuje się nad wyborami: jego otwarcie łączy kryzys, kilka urywków z kampanii i artykuł prasowy o zwycięstwie Luthora, widoczny przez kilka sekund. W komiksach Luthor zostaje wybrany w Superman: Lex 2000 #1, z okładką datowaną na styczeń 2001 roku. Cała prezydentura Lexa Luthora ma na tym blogu osobny artykuł. Zapamiętaj tylko jedno: film zbywa kampanię kilkoma ujęciami, a potem akcja rusza w samym środku kadencji.

Luthor zbiera drużynę bohaterów zatrudnionych przez rząd: Captain Atom, Katana, Black Lightning, Power Girl, Starfire i Major Force. Pracują dla państwa, a więc dla niego. Superman i Batman pozostają jednak nieufni. Ta początkowa podejrzliwość napędza całą opowieść.

Meteor z kryptonitu i pułapka zastawiona w Gotham

Zagrożenie nadchodzi z kosmosu. Rząd wykrywa, że w stronę Ziemi pędzi ogromny meteor z kryptonitu, skały pochodzącej z Kryptonu. Luthor stawia na pociski nuklearne. Amanda Waller, jedna z jego współpracowniczek, radzi mu, by sięgnął także po superbohaterów, którzy służą teraz rządowi. Luthor odmawia.

Równolegle Luthor wyciąga rękę do Supermana. Proponuje mu rozejm i spotkanie w Gotham, mieście Batmana. To zasadzka. Na miejscu czeka na niego Metallo, jeden z wrogów Supermana, i walka wybucha natychmiast.

W bójce Metallo ginie od radioaktywnego strzału. Strzał upozorowano tak, by wyglądał jak heat vision Supermana. Pułapka jest gotowa: jeden zabity, winny wskazany z góry i sfałszowane nagrania jako dowód.

Miliard dolarów nagrody za głowę Supermana

Luthor występuje w telewizji. Oskarża Supermana o zabójstwo Metallo i pokazuje nagrania na dowód. Dodaje, że promieniowanie kryptonitu może zaburzać osąd Człowieka ze Stali. Potem wyznacza nagrodę w wysokości miliarda dolarów za głowę Supermana. Batman, który nie chce porzucić przyjaciela, zostaje uznany za wspólnika.

Zaczyna się obława. Najpierw atakuje armia superzłoczyńców zwabionych pieniędzmi. Potem do akcji wkraczają bohaterowie z drużyny Luthora, tym razem w imię prawa. Superman i Batman są teraz dwoma zbiegami, ściganymi jednocześnie przez przestępców i przez rządowych bohaterów.

Power Girl należy do rządowej drużyny Luthora. Jest rozdarta i w końcu pomaga obu bohaterom. Batman tymczasem szuka prawdziwego strzelca. Zmusza Major Force’a do przyznania, że to on zabił Metallo na rozkaz Luthora. Walka rozstrzyga się, gdy Power Girl przebija kombinezon Major Force’a, a Captain Atom pochłania jego energię.

Tokio, Toyman i ostateczna walka z Luthorem

Pociski nuklearne zawodzą: promieniowanie meteoru je niszczy. Waller odkrywa wtedy pewien sekret. Luthor wstrzykuje sobie serum ze sterydu i płynnego kryptonitu. Co gorsza, chce pozwolić meteorowi uderzyć w Ziemię, by odbudować świat wokół siebie. Luthor kasuje dane o meteorze, ale Waller przekazuje ich kopię obu bohaterom.

Batman, Superman i Power Girl lecą do Tokio, by odnaleźć Hiro Okamurę, japońskiego nastolatka nazywanego Toymanem. Ten Toyman jest sojusznikiem bohaterów. To nie Winslow Schott, Toyman-złoczyńca z klasycznych komiksów. Hiro zbudował rakietę w kształcie gigantycznego robota, pół Superman, pół Batman, żeby zniszczyć meteor.

Luthor zjawia się w zbroi, uzbrojony w broń z kryptonitu. Obezwładnia bohaterów i sabotuje zdalne sterowanie rakietą, która nie może już wystartować sama. Batman postanawia więc pilotować ją osobiście, mimo sprzeciwu Supermana. Niszczy meteor i wraca na pokładzie kapsuły. Superman ze swojej strony wyłącza Luthora z walki kwestią, która w oryginale brzmi: „Consider yourself... impeached.” Innymi słowy: uznaj się za usuniętego z urzędu.

Zakończenie przywraca porządek. Superman zostaje oczyszczony z zarzutów. Luthor trafia do aresztu, gdzie czeka na proces i usunięcie z urzędu. Lois Lane znów jest u boku Supermana.

Oryginalne głosy w filmie Superman/Batman Public Enemies

Obsada głosowa to znajome trio. Tim Daly użycza głosu Supermanowi, Kevin Conroy Batmanowi, a Clancy Brown Lexowi Luthorowi. Komunikat Warnera z 29 czerwca 2009 roku podkreśla właśnie to: cała trójka powraca do ról, którym użyczała głosu w Superman: The Animated Series i w Batman: The Animated Series. Cała trójka spotkała się już w „World’s Finest”, odcinkach serialu o Supermanie wyemitowanych po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych 4 października 1997 roku. Kevin Conroy zmarł 10 listopada 2022 roku w wieku 66 lat.

Wokół nich CCH Pounder gra Amandę Waller, Xander Berkeley – Captain Atom, Ricardo Chavira – Major Force, John C. McGinley – Metallo, a LeVar Burton – Black Lightning. Power Girl mówi głosem Allison Mack, aktorki, która zagrała Chloe Sullivan w Smallville. Calvin Tran użycza głosu Hiro Okamurze, Alan Oppenheimer Alfredowi, a Jennifer Hale Starfire.

Dwie pułapki związane z nazwami. Corey Burton użycza głosu Captain Marvelowi, bohaterowi DC, który dziś nosi imię Shazam; nie myl go z Captain Marvel, bohaterką Marvela. Z kolei Michael Gough, głos Hawkmana i Captain Colda, to amerykański aktor głosowy, a nie brytyjski aktor, który grał Alfreda w filmie Batman z 1989 roku. Na koniec smaczek: producent Bruce Timm użycza głosu Mongulowi.

Premiera w Stanach Zjednoczonych, premiera we Francji i wersja francuska

W Stanach Zjednoczonych film ukazuje się 29 września 2009 roku, bezpośrednio na DVD (jedno- i dwupłytowym), na Blu-ray i w serwisach wideo na żądanie. We Francji trzeba czekać do 1 września 2010 roku: Warner Home Video wydaje go na DVD, również bez wejścia do kin. Obie premiery dzieli więc prawie rok.

Na niektórych francuskich stronach z metryczkami pokutuje błąd: te daty figurują tam pod etykietą „w kinach”. Tymczasem film nie trafił do kin ani w Stanach Zjednoczonych, ani we Francji. Jeśli go szukasz, rozglądaj się wśród wydań wideo.

We francuskiej wersji Supermanowi głosu użycza Emmanuel Jacomy, Batmanowi Adrien Antoine, a Lexowi Luthorowi Marc Alfos. Jacques Ciron podkłada głos Alfredowi, a Jean-Claude Donda – Captain Atomowi. Uwaga na pułapkę dla miłośników dubbingu: Adrien Antoine, którego drogę jako francuskiego głosu Supermana możesz poznać w osobnym artykule, gra tu Batmana, a nie Człowieka ze Stali.

Komiks Jepha Loeba i Eda McGuinnessa

Film adaptuje zeszyty od #1 do #6 serii Superman/Batman. Wątek nosi tytuł „The World’s Finest” albo „Public Enemies”. Jeph Loeb pisze scenariusz, Ed McGuinness rysuje, Dexter Vines jest inkerem, a Dave Stewart odpowiada za kolory. Okładki są datowane od października 2003 roku dla #1 do marca 2004 roku dla #6. Zeszyt #1 trafia do sklepów już w sierpniu 2003 roku i zajmuje trzecie miejsce w sprzedaży tego miesiąca.

Seria ma swój znak rozpoznawczy: naprzemienne ramki z myślami, jeden głos dla Supermana, drugi dla Batmana. Czytelnik bez przerwy przeskakuje z głowy jednego do głowy drugiego. Jeśli chcesz osadzić ten wątek w historii ich sojuszu, osobny artykuł opowiada wszystko od samego początku.

We Francji wątek ukazuje się najpierw nakładem Semic pod tytułem Au service du monde, w magazynie Superman (#5 do #8, w 2004 roku), a następnie w wydaniu zbiorczym. Urban Comics wznawia go w styczniu 2016 roku w tomie 1 Superman/Batman, który zbiera zeszyty od #1 do #13, w tym kolejny wątek poświęcony Supergirl (#8 do #13). Au service du monde to więc ta sama historia, którą film adaptuje pod tytułem Public Enemies.

Co film zmienia w stosunku do komiksu

W wywiadzie dla CBR Sam Liu wyjaśnia, że chciał pozostać niemal całkowicie wierny komiksowi wszędzie tam, gdzie było to możliwe. Storyboardzista Adam Van Wyk przeniósł kadry z komiksu do wielkich scen walki, a IGN zauważa, że film zachowuje masywny styl Eda McGuinnessa. Ale 67 minut wymusza cięcia.

Pierwsza zmiana: oskarżenie. W komiksie Luthor obarcza Supermana odpowiedzialnością za asteroidę i oskarża go o zbrodnie przeciwko ludzkości. W filmie chodzi o zabójstwo Metallo. IGN 24 września 2009 roku uznaje ten motyw za bardziej logiczny. Superman z przyszłości i Green Lantern (John Stewart) znikają, podobnie jak naprzemienne ramki z myślami. A asteroida „wielka jak Brazylia” to szczegół z komiksu, nie z filmu.

Zmienia się też zakończenie. W komiksie Captain Atom pilotuje robota i wydaje się, że znika: w rzeczywistości zostaje przeniesiony do uniwersum WildStorm, co ujawnia Captain Atom: Armageddon #1 (okładka datowana na grudzień 2005 roku). Luthor walczy w zbroi pochodzącej z Apokolips, świata Darkseida, przegrywa i ucieka. Usunięty z urzędu, oddaje prezydenturę swojemu wiceprezydentowi, Pete’owi Rossowi. W filmie to Batman pilotuje i wraca, a Luthor zostaje aresztowany.

Odbiór filmu i kontynuacja Apocalypse

Krytyka jest podzielona. IGN (Dan Iverson i Phil Pirrello, 24 września 2009) daje 8 na 10, choć żałuje utraty wewnętrznych monologów i zbyt łatwego zakończenia. Comics Worth Reading (KC Carlson, 5 października 2009) uznaje adaptację za dość wierną, ale wytyka słabości animacji i fabuły. Moria (Richard Scheib, 3 lipca 2010) jest surowsza: 2,5 gwiazdki na 5 i fabuła oceniona jako wątła, przeładowana mrugnięciami do fanów.

Na rynku wideo film sprzedaje się dobrze. Serwis The World’s Finest podawał w listopadzie 2009 roku, że w ciągu czterech tygodni w Stanach Zjednoczonych sprzedano ponad 300 000 DVD, według sieci handlowych i niezależnych badań, nie licząc wypożyczeń, wideo na żądanie, pobrań i wersji w wysokiej rozdzielczości. The Numbers, sprawdzony 19 października 2026 roku, szacuje jego amerykańską sprzedaż wideo na około 11 milionów dolarów. Jeśli chodzi o francuską publiczność, AlloCiné podaje 3,7 na 5 (232 oceny), a SensCritique 6,2 na 10 — obie oceny odczytano 19 października 2026 roku.

Ten sukces na wideo otwiera drogę do kontynuacji, Superman/Batman: Apocalypse, wyreżyserowanej przez Lauren Montgomery na podstawie wątku „The Supergirl from Krypton”, wydanej w Stanach Zjednoczonych 28 września 2010 roku i szczegółowo omówionej w osobnym artykule.

Podsumowanie

Superman/Batman: Public Enemies opowiada w 67 minut historię, którą łatwo śledzić: prezydent, który kłamie, meteor, nagroda w wysokości miliarda i dwóch ściganych bohaterów. Film zachowuje trio głosów z seriali animowanych z lat 1990 i skupia komiks Loeba i McGuinnessa wokół zabójstwa Metallo.

Wydany na wideo w Stanach Zjednoczonych w 2009 roku, a rok później na DVD we Francji, zapoczątkował kontynuację Apocalypse. Jeśli chcesz umieścić go wśród innych filmów o Człowieku ze Stali, kolejność oglądania filmów o Supermanie pomoże ci się w tym odnaleźć.