Manchester Black: telepata Elity, który chce złamać kodeks Supermana

Manchester Black: kim jest założyciel Elity

Manchester Black to wróg Supermana, który prawie nigdy nie używa pięści. Jest brytyjskim metaczłowiekiem, psionikiem, a jego bronią jest pytanie: po co bohater, który odmawia zabijania, skoro przestępcy zaczynają od nowa? Zadaje je przed kamerami, a publiczność długo przyznawała mu rację.

Postać rodzi się w Action Comics #775, z datą okładki marzec 2001, w scenariuszu Joe Kelly'ego i rysunkach Douga Mahnkego. Ten sam zeszyt uruchamia jego drużynę, Elitę. Nie przypisuje mu się żadnej cywilnej tożsamości: Manchester Black to jego jedyne imię, a nic w źródłach nie każe mu pochodzić z angielskiego miasta, którego nazwę nosi — umieszczają go w Londynie. Wyraźny akcent i tatuaż z Union Jack dopełniają portretu.

W galerii przeciwników nie jest ani surową siłą jak tyran z Apokolips, ani przemysłowcem jak szef LexCorp. Atakuje zasadę, którą nadał sobie Człowiek ze Stali, nie jego ciało. Jego droga idzie tą samą łamaną linią: wróg, martwy, wrócony, zwerbowany przez Supermana, zdrajca, a potem ofiara.

Action Comics #775: wejście na scenę w 2001 roku

Zeszyt nosi tytuł «What's So Funny About Truth, Justice & the American Way?». Elita ląduje tam jako śmiertelni mściciele: załatwia sprawy, zabijając winnych, a opinia bije brawo. Superman staje naprzeciw. Drużyna zabiera wtedy bohatera na Io, księżyc Jowisza, na walkę nadawaną na żywo.

Black jest o krok od zabicia go drogą psychiczną, zadając mu urazy mózgu. Odpowiedź Supermana to lekcja dawkowania: wzrok zdolny przenikać materię, by zlokalizować zmutowaną część mózgu przeciwnika, a potem wiązka ciepła ścięta do ścisłego minimum skierowana na nią. Moce telepaty gasną, on nie umiera, a cała Elita przeżywa i kończy w areszcie.

Co do samego gestu źródła się rozchodzą: usunięcie zmutowanej strefy według jednych, czasowa neutralizacja według drugich — ta druga lektura lepiej pasuje do ciągu dalszego, bo Black odzyska moce po ucieczce z rządowego aresztu. Debata zeszytu odpowiadała na sukces bardziej brutalnych serii tamtych lat, z The Authority na czele. Komiks i jego animowana adaptacja mają osobną analizę: tutaj #775 to tylko jego pierwszy rozdział.

Moce Manchester Black i jego słaby punkt

Miano telepaty da się obronić, ale jest niepełne: opowieści wysuwają na pierwszy plan przede wszystkim jego telekinezę, a jedna karta drużyny streszcza go nawet samą formułą «brytyjski telekinetyk». Jego prawdziwy rejestr jest szerszy.

• telekineza;
• czytanie myśli;
• kontrola umysłu;
• projekcja myśli;
• tworzenie iluzji;
• manipulacja snami;
• manipulacja wspomnieniami;
• wykrywanie kłamstwa.

Skala liczy się tak samo jak lista: utrzymał już tysiące umysłów naraz. Wobec kryptońskiego arsenału to wyrównuje różnicę siły: moc mentalna obchodzi niewrażliwość, zamiast stawać z nią czoło w czoło. Ta sama zasada co u żartownisia z piątego wymiaru: skóra bohatera nie chroni przed niczym, gdy atak idzie przez głowę.

Słaby punkt jest anatomiczny: jego zdolności zależą od zmutowanej części mózgu, tej, w którą Superman celuje w 2001 roku. Poza tym Black jest strategiem. Pracuje w drużynie, wysyła osoby trzecie na swoje miejsce, wykupuje sobie wejście do jednej strony, by służyć drugiej. Zadymiarza mierzy się ciosami; jego mierzy się układami.

Elita, jego drużyna — i pomyłka z The Authority

Elita to nie Manchester Black: to drużyna, którą zakłada, którą najpierw prowadzi i która go przeżyje. Wokół niego kryptonimy — Coldcast, Menagerie, The Hat. Komiksy rysują ich szkicowo: Coldcast manipuluje elektromagnetyzmem, Menagerie to Portorykanka w symbiotycznej zbroi, a The Hat wyciąga dowolny przedmiot z magicznego kapelusza.

Siła grupy leży mniej w mocach niż w argumencie. Elita działa szybko, pokazuje ciała i zostawia Supermanowi tłumaczenie, czemu on nie robi tego samego. To konkurencja o legitymację i ona działa: publiczność woli tych, którzy zabijają. Superman, który ustąpiłby w tym punkcie, cała ciągłość go wystawiła, i nie zyskuje tam pokoju.

Ostatnia pułapka, najczęstsza: Elita i The Authority to dwie różne rzeczy. Elita z 2001 roku podejmuje debatę, którą otworzył sukces The Authority, a dwadzieścia lat później Black dołączy do pewnej Authority — tej, którą składa Superman, obok oficjalnej drużyny bohatera. Dwie drużyny, dwie epoki, jeden człowiek pośrodku.

2002: fałszywa śmierć Lois i samobójstwo

Pomiędzy przychodzi Our Worlds at War, crossover od sierpnia do października 2001 roku rozłożony na około dwadzieścia serii, w tym Action Comics #780-782 i Adventures of Superman #593-596. Black przechodzi tam na stronę rządu od Adventures of Superman #593, z datą sierpień 2001. Oddział, który mu się przypisuje, nie jest potwierdzony: lepiej go nie rozpisywać.

Szczyt postaci przychodzi w 2002 roku. Black odkrył sekret dziennikarza w okularach i rzuca dziesiątki superzłoczyńców na otoczenie bohatera. Potem uderza w dokładny punkt: każe mu wierzyć, że zabił dziennikarkę Daily Planet, by doprowadzić go do zabicia w odwecie. Superman wybiera uwięzienie.

Tam argument obraca się przeciw autorowi. Pchając bohatera, by został katem, Black stał się dokładnie tym, z czym rzekomo walczył: superzłoczyńcą. Popełnia samobójstwo w Action Comics #796, z datą grudzień 2002. Dla postaci, która chciała wykazać rysę w odmowie zabijania, publikuje się dowód odwrotny.

Vera Black, jego siostra: Elita przejęta inaczej

Drużyna nie umiera razem z nim. Vera Black, alias Sister Superior, jest jego siostrą, stworzoną przez ten sam duet Joe Kelly i Doug Mahnke. Karty sytuują jej pierwszy występ w JLA #100, z datą sierpień 2004 — data zgodna z ciągiem dalszym, ale oparta tylko na jednym źródle encyklopedycznym.

Zostaje drugą przywódczynią Elity i zmienia ramę: grupa staje się jednostką operacji specjalnych podpiętą pod Ligę Sprawiedliwości, zamiast komanda działającego przeciw niej. Stąd Justice League Elite, dwanaście miesięczników od września 2004 do sierpnia 2005, napisanych przez Joe Kelly'ego i narysowanych przez Douga Mahnkego. Skład łączy Sister Superior, Coldcast, Menagerie, Manitou Raven, Green Arrow, Flash (Wally West), Major Disaster, Kasumi i Naif al-Sheikh, z bazą w Somerset, w New Jersey.

Motyw Very jest zapisany czarno na białym: widzi tę drużynę jako zadośćuczynienie za czyny brata. Stąd pomyłka, która psuje każde streszczenie: Manchester Black i Vera Black to dwie różne postacie, a seria z lat 2004-2005 nie jest jego. Jest wtedy martwy od grudnia 2002 i pojawi się znowu dopiero kilkanaście lat później.

Black Dawn (2017): Manchester Black przeciw rodzinie Kentów

Pierwszy powrót sytuuje się w 2014 roku, w Teen Titans (tom 5) #1, z datą wrzesień 2014 i premierą 16 lipca. Ostrożnie: karty przypisują mu rolę kadry w S.T.A.R. Labs, ale żadna sprawdzona recenzja go nie wymienia. Powrót, który się liczy, przychodzi trzy lata później.

To Black Dawn, łuk w sześciu częściach w Superman (tom 4) #20 do #25, napisany przez Petera J. Tomasiego i Patricka Gleasona, narysowany przez Douga Mahnkego, Jaime Mendozę i Patricka Gleasona. #20 wychodzi 5 kwietnia 2017, #24 7 czerwca, #25 — zakończenie — 21 czerwca. Rozjazd w katalogowaniu: pierwsza część nosi u jednych źródeł tytuł «Black Dawn», u innych «Superman Black».

Treść zmienia naturę zagrożenia. Niestabilność mocy dziecka Clarka i Lois nie jest wypadkiem wzrostu: to dzieło Manchester Black, który manipuluje chłopcem. Black bierze go jako zakładnika w #24, a moce Jona wracają do normy po jego porażce. Łuk zamyka się wyjazdem Kentów, z hrabstwa Hamilton ku wielkiemu miastu bohatera. Oskarżyciel kodeksu z 2001 roku stał się przeciwnikiem rodziny.

2021-2022: od wroga do rekruta, potem do zdrajcy

Najmniej oczekiwany zwrot przychodzi 21 lipca 2021 wraz z Superman and the Authority #1, miniserią czterech zeszytów podpisaną przez Granta Morrisona przy scenariuszu i Mikela Janína przy rysunku. Superman werbuje tam samego Manchester Black, do tajnej drużyny od misji, których Liga Sprawiedliwości nie może podjąć. Człowiek, który chciał wykazać słabość bohatera, staje się jego pracownikiem.

Ta miniseria jest wstępem do Warworld Saga, która biegnie od marca 2021 do sierpnia 2022: Action Comics #1029-1046, Superman tom 5 #29-32 i Superman: Warworld Apocalypse #1, napisane przez Phillipa Kennedy'ego Johnsona. Authority Supermana liczy tam Apollo, Midnighter, Enchantress, Manchester Black, Guardian i Lightray. Na świecie-arenie pana Warworld Black jest torturowany, i to Superman wyciąga go stamtąd.

Zdrada wychodzi na jaw w Action Comics #1049: przez całą misję Black donosił Lex Luthor, któremu przekazywał informacje i technologię. Nie zmienił strony, zmienił zleceniodawcę. I ten wybór będzie go kosztował znacznie więcej niż kraty z 2001 roku.

Action Comics #1050: Luthor go używa, a potem się go pozbywa

Zeszyt wchodzi do sprzedaży 27 grudnia 2022, przy okładce datowanej na luty 2023. Luthor trzyma tam Manchester Black w laboratorium LexCorp i używa jego mocy psychicznych jak maszyny. Urządzenie nosi nazwę «Project : Blackout» i miesza technologię odzyskaną na Warworld z technologią Bendixa.

Jego skutek jest znaczny: sprawić, by cały świat zapomniał, że Clark Kent i Superman to ten sam człowiek. Black ginie w operacji — z zastrzeżeniem, które źródła zachowują, bo to Luthor to stwierdza. Dla postaci, która uczyniła z tajnej tożsamości bohatera swoją dźwignię w 2002 roku, skończyć jako część mechanizmu, który ją wymazuje, ma w sobie coś okrutnego.

Koniec drogi mówi wszystko o postaci: nie jest już przeciwnikiem, jest narzędziem, a człowiek, który poniósł ambicję aż do Białego Domu, wyrzuca go po użyciu. Wraca jednak: w Superman (2023) #38, wydanym 27 maja 2026, podpisanym przez Joshuę Williamsona i Dana Morę, czatuje na Superboy-Prime i czeka na swoją godzinę, w sercu wydarzenia «Reign of the Superboys». Mechanizm tego zmartwychwstania nie jest potwierdzony: że wrócił, jest ustalone, jak — zostaje do sprawdzenia.

Manchester Black na ekranie: animacja, serial, gry

Najwierniejszą adaptacją jest film animowany, Superman vs. The Elite, wydany 12 czerwca 2012, w reżyserii Michaela Changa i ze scenariuszem samego Joe Kelly'ego: 76 minut wyjętych z Action Comics #775. Robin Atkin Downes użycza głosu dorosłemu Manchester Black, Grey DeLisle dziecku, George Newbern Supermanowi, Pauley Perrette postaci Lois Lane. Kelly tłumaczy, że musiał wyjść poza ramy zeszytu, by historia utrzymała się jako film, zachowując jej serce: zasadność kodeksu moralnego Supermana.

Wersja telewizyjna jest zupełnie inna. David Ajala gra go powracająco w czwartym sezonie serialu niesionego przez Karę Danvers, w sześciu odcinkach nadanych między 4 listopada 2018 a 17 marca 2019. Ten Manchester Black jest narzeczonym Fiony Byrne, telepatycznej kosmitki zabitej przez Children of Liberty, a jego motorem jest zemsta. Jego rozmówcą nie jest Superman, lecz marsjański telepata J'onn J'onzz.

Odcinek 4x13 bierze słowo w słowo tytuł komiksu z 2001 roku: Black ucieka z więzienia i tworzy swoją Elitę z Hat, Menagerie — Pamela Ferrer, grana przez Jessicę Meraz — i kosmitką Morae, potem porywa satelitę Claymore prezydenta Bakera, by zwrócić go przeciw Białemu Domowi. Ucieka z pierścieniem Legionu i ginie dwa odcinki później, zabity przez J'onna. Na liście seriali i animacji Supermana istnieje więc w serialu i w kreskówce; żaden film aktorski nigdy go nie podjął. Dwie gry go goszczą: LEGO Batman 3: Beyond Gotham, gdzie Robin Atkin Downes znowu go dubbinguje, i Scribblenauts Unmasked.

Podsumowanie

Jeśli zatrzymasz z Manchester Black tylko jedną rzecz, zatrzymaj to, że należy do rzadkiej rodziny wrogów: tych, którzy atakują ideę. Luthor chce wygrać, on chce wymusić przyznanie. Jego porażka z 2002 roku jest więc też najwyraźniejszym zwycięstwem zasady, którą Superman sobie narzuca: bohater odmówił zabicia, gdy zbudowano mu wszystkie powody, by to zrobił.

Reszta jego drogi warta jest lektury, bo odmawia linii prostej. Można podejść do niego przez komiks z 2001 roku i jego animowaną adaptację, przez powrót z 2017 roku przeciw synowi Clark Kent albo przez koniec z 2022 roku, w którym jego ostatni zleceniodawca sprowadza go do części maszyny. We wszystkich trzech przypadkach ta sama postać: człowiek, który chciał mieć rację bardziej niż wygrać i który przegrał w obu.