Ursa: zastępczyni Zoda, od Strefy Widmo do Superman II

Ursa: kim jest zastępczyni generała Zoda

Trójka Kryptonian wychodzi z wymiarowego więzienia, w którym Krypton zamykał swoich skazańców w Superman II: Zod dowodzi, Non uderza, Ursa wykonuje. Źródła nazywają ją na przemian „porucznikiem”, „zastępczynią” i „towarzyszką” generała, nigdy nie przypisując jej stopnia wyrażonego liczbą. „Zastępczyni Zoda” jest więc określeniem trafnym; „generał Ursa” byłoby wymysłem.

Imię mieści się w jednym słowie. W żadnym ze sprawdzonych źródeł nie ustalono pełnego kryptońskiego nazwiska: nic nie wiąże jej z żadnym Domem tak, jak prawdziwe imię Supermana wiąże Kal-Ela z jego własnym.

Rzadki przypadek w DC: Ursa urodziła się na ekranie, w filmie Superman z 1978 roku, a zagrała ją Sarah Douglas. Na jej wejście do komiksowej ciągłości trzeba czekać do stycznia 2007 roku; w tym czasie jej miejsce na papierze zajmowała wojowniczka Faora Hu-Ul.

Proces na Kryptonie: Jor-El skazuje Ursę na Strefę Widmo

Wszystko zaczyna się od sceny sądowej, która otwiera film z 1978 roku. Zod, Ursa i Non stają przed sądem po próbie zamachu stanu na organ rządzący planetą i zostają skazani na Strefę Widmo. Wyrok ogłasza ojciec Supermana: Ursa jest wrogiem syna, którego jej strażnik jeszcze nie wysłał na Ziemię.

Sarah Douglas występuje w napisach jako „Ursa”, a jej czas na ekranie ogranicza się do tej otwierającej sceny. Nic natomiast nie potwierdza, że imię zostaje wypowiedziane w trakcie procesu.

Strefa Widmo (ang. Phantom Zone) istniała przed nią: Zod i to więzienie pojawiają się razem w Adventure Comics #283 z datą kwiecień 1961, w opowieści Roberta Bernsteina i George'a Pappa. Ursy tam nie ma — pojawi się siedemnaście lat później, i to przez kino. To cała różnica między kryptońską rywalizacją starszą niż sześćdziesiąt lat a postacią doszytą po fakcie.

Superman II: ucieczka, Księżyc i marsz na Metropolis

Drugi film opiera się na ironii, której więźniowie nie dostrzegają: to Superman ich uwalnia. Wybucha bomba atomowa, którą wysłał w przestrzeń, a fala uderzeniowa rozbija Strefę Widmo. Daty premier różnią się w zależności od terytorium — Australia 4 grudnia 1980, Wielka Brytania 9 kwietnia 1981, Stany Zjednoczone i Kanada 19 czerwca 1981.

W świetle żółtego słońca uciekinierzy zyskują pełny zestaw mocy Supermana. Ursa zabija astronautę w scenie na Księżycu — „Andy” na ekranie, „Robbie” w pierwotnym scenariuszu — a potem trójka pustoszy East Houston, fikcyjne miasteczko w Idaho, po czym rusza na miasto Człowieka ze Stali, a następnie na jego arktyczną bazę.

Jeden szczegół powraca w obu montażach: Ursa kolekcjonuje i nosi odznaki wojskowych oraz policjantów, których zabija. Clark z kolei zrzeka się mocy w kryształowej komnacie z miłości do Lois, jeszcze zanim dowie się o istnieniu trójki: o ich przejęciu władzy dowiaduje się z telewizji, już jako śmiertelnik.

Czy Ursa umiera w Superman II? Trzy montaże, trzy zakończenia

Pytanie nie ma jednej odpowiedzi, bo ta sama scena istnieje w trzech wersjach. W montażu kinowym Ursa zostaje zepchnięta w szczelinę Fortecy: śmierć jest sugerowana, nigdy pokazana.

Montaż telewizyjny ABC dodaje sekwencję nakręconą przez Richarda Donnera, w której arktyczna policja aresztuje ją żywą razem z Zodem i Nonem. A nowa wersja wydana 28 listopada 2006 roku wybiera trzecie rozwiązanie: Superman cofa czas, odbudowuje Fortecę i odsyła całą trójkę do Strefy Widmo.

Przejście z jednej wersji do drugiej zmienia postać. U Donnera Ursa jest wprost okrutna; w montażu kinowym zostaje złagodzona, a mowa Jor-Ela przepisana tak, by sugerować uczucia wobec Zoda. Żadne z trzech zakończeń nie pozwala stwierdzić, że ginie w drugiej części sagi.

Sarah Douglas: aktorka, która stoi za Ursą

Sarah Douglas urodziła się 12 grudnia 1952 roku w Stratford-upon-Avon. W wywiadzie opublikowanym 28 grudnia 2020 roku, na czterdziestolecie filmu, opowiada o castingu niemal w ciemno, który dostała w trakcie zdjęć do The People That Time Forgot, i o tym, że nie wiedziała nic o konflikcie między dwoma reżyserami.

Obok niej Terence Stamp grał rolę generała Zoda — aktor zmarł 17 sierpnia 2025 roku, w wieku 87 lat — a Jack O'Halloran wcielił się w Nona. Za kulisami Richard Donner nakręcił około 75 % filmu, zanim w marcu 1979 roku zastąpił go Richard Lester, co wyjaśnia konkurencyjne montaże.

Dwa kryptońskie mrugnięcia okiem dopełniają jej karierę: użycza głosu Mali w serialu animowanym z lat 1990, 16 stycznia 1999 roku, a potem gra Jindah Kol Rozz w odcinku „Fort Rozz” serialu, który poprowadziła Melissa Benoist, w 2018 roku.

Ursa w komiksach: wejście w 2007 roku i nic wcześniej

Pierwsze potwierdzone pojawienie ma dokładny adres: Action Comics #845, okładka datowana na styczeń 2007, rozdział „Last Son, Part Two”, potwierdzony przez dwa niezależne źródła. Łuk „Last Son” napisali Geoff Johns i Richard Donner — reżyser pierwszego filmu — a narysował Adam Kubert; biegnie od #844 do #846, przedłuża się w #851 oraz w Annual #11 i sięga lipca 2008 roku.

Wcześniej nic. Miejsce Ursy na papierze zajmowała Faora Hu-Ul, stworzona w Action Comics #471 z datą maj 1977 przez Cary'ego Batesa i Curta Swana: dwadzieścia trzy ofiary w tajnym obozie, trzysta lat Strefy Widmo. Źródła przedstawiają Ursę jako postać inspirowaną Faorą, a nie jako jej adaptację.

Krąży jeszcze jeden fałszywy trop: w JSA Classified #3 z datą listopad 2005 uciekinier ze Strefy Widmo wmawia drugiej kryptońskiej bohaterce DC, że jest Ursą. To iluzja Psycho-Pirate'a, zdementowana w tym samym łuku.

Zostaje Action Comics Annual #10 z datą kwiecień 2007: Ursa należy w nim do kryptońskiej gwardii i przychyla się do opinii Nona oraz Jor-Ela o zapowiedzianym końcu planety, stąd bunt przeciw Radzie. To wersja komiksowa zbliża się do filmu, a nie odwrotnie.

Matka Lor-Zoda: wrogini wysłana przeciw własnemu synowi

Najbardziej osobliwy punkt tej postaci jest rodzinny. W Strefie Widmo Ursa i Zod poczęli dziecko, które urodziło się odporne na działanie więzienia. To przybycie tego chłopca na Ziemię, w Action Comics #845, uwalnia trzech osadzonych; Superman go przygarnia i nadaje mu imię Christopher Kent.

Lor-Zod, Christopher Kent i Chris Kent to jedna i ta sama osoba, która pojawia się w Action Comics #844 z datą grudzień 2006 — nic wspólnego z Connerem Kentem, klonowanym Superboyem ani z synem Clarka i Lois. Niewielu przeciwników Supermana widziało swoje dziecko żyjące pod dachem Kentów, obok dziennikarki z Daily Planet.

Potem konflikt się odwraca. W trakcie wielkiego kryptońskiego crossovera z lat 2008-2010 Ursa tropi własnego syna, żeby się zemścić: Chris Kent i Thara Ak-Var działają wtedy na Ziemi pod tożsamościami Nightwing i Flamebird. Atakuje nożem z kryptonitu i zostawia Tharę ciężko ranną; tylko jedno źródło umieszcza tę scenę w Action Comics #876. Run kończy się na #889, w 2010 roku, a ostatecznego losu Ursy sprawdzone źródła nie ustalają.

Moce Ursy: kryptoński zestaw i nic więcej

Karta techniczna Ursy jest kartą każdego Kryptonianina pod żółtym słońcem: niezmierzona siła, szybkość, lot, skóra, której niemal nic nie przebija, widzenie rentgenowskie, heat vision i mrożący oddech. Żadne źródło nie przypisuje jej własnej zdolności ani przewagi nad Zodem czy Supermanem.

Słabości są te same: kryptonit i czerwone słońce, przy czym to ono wyłącza trójkę z gry w Fortecy. Nóż z kryptonitu jest środkiem materialnym — bronią, nie mocą.

Sprężyną dramatyczną nie jest więc potęga, lecz brak granic. Źródła opisują ją jako nienawidzącą mężczyzn aż do morderstwa, z wyjątkiem Zoda i współwięźniów, i gotową podnieść rękę na dzieci. W rankingu przeciwników Człowieka ze Stali wyróżnia ją metodyczne okrucieństwo, a nie siła: Non jest kolosem, Zod głową, Ursa ręką. A skoro bohater odmawia zabijania, potrzebuje czegoś innego niż ostateczny cios.

Ursa, Faora i Faora-Ul: trzy imiona, które się myli

To najczęstszy błąd w tym temacie i rozstrzyga się na jednej literze. Faora Hu-Ul jest komiksowym oryginałem, wydanym w maju 1977 roku; Ursa rodzi się w kinie w 1978 roku i się nią inspiruje. Obie są odrębne: Ursa nie „jest” Faorą, a Faora nie jest „komiksową wersją Ursy”.

Kryptonka, która jest zastępczynią Zoda w Man of Steel (2013), nazywa się jeszcze inaczej: Faora-Ul, a zagrała ją Antje Traue, która wraca do roli w The Flash (2023). Ursa nie pojawia się w żadnym filmie tej sagi, ani obok Zoda w wykonaniu Michaela Shannona, ani w kontynuacji.

Dwa inne zestawienia są chybione. Sarah Douglas podkłada głos postaci Mala w 1999 roku: to mrugnięcie okiem w obsadzie, nie wspólna tożsamość. Istnieją też dwie różne Emerald Empress — Sarya, komiksowy oryginał od Adventure Comics #352 z 1967 roku, przypomniany w komiksie z 2024 roku, oraz Ursa, która dziedziczy ten tytuł w kreskówce z 2022 roku — tytuł przypisany Legionowi Super-Bohaterów i noszony przez dwie niepowiązane postacie.

Animacje, gry i najnowsze tropy wokół Ursy

Jedną rzecz warto powiedzieć wprost: wśród wszystkich seriali z tego uniwersum żaden nigdy nie dał Ursie roli w wersji aktorskiej. W animacji natomiast przypisuje się jej niemy cameo osadzonej w odcinku „Phantoms” serialu Legion of Super Heroes, wyemitowanym 4 listopada 2006 roku — ten udział potwierdzają wyłącznie fanowskie wiki — a wraca w Young Justice: Phantoms, w odcinku „Over and Out” z 2 czerwca 2022 roku: głos podkłada jej Vanessa Marshall, zostaje uwolniona przez Lor-Zoda, a potem wybrana przez Oko Ekronu na nową Emerald Empress. W odcinku specjalnym „#DCSuperHeroBoys” serialu DC Super Hero Girls głosu użycza jej Tara Strong, naprzeciw Zoda z głosem Liama O'Briena. Dwa przypisania pozostają niepotwierdzone: Ursa w odcinku serialu z 1988 roku i głos w jednej z gier wideo o tym bohaterze.

Po stronie nowszych komiksów Kneel Before Zod wyszedł w ośmiu numerach sygnowanych przez Joe Caseya i Dana McDaida, od 2 stycznia do 7 sierpnia 2024 roku. W #4 Ursa zostaje zabita przez piratów Khundów, gdy jest w ciąży, a Zod układa ją na kryptońskim stosie. Dalszy ciąg jest sprzeczny: jedno źródło opisuje zmartwychwstanie, po którym ginie Zod, a omówienie ostatniego numeru pokazuje generała w pełni żywego.

Na koniec: po stronie DCU nic nie jest potwierdzone w sprawie Ursy. W kwietniu 2026 roku plotki castingowe dotyczące nieokreślonej roli żeńskiej w kontynuacji zapowiedzianej na 9 lipca 2027 roku puściły w obieg nazwiska Maximy i Ursy; James Gunn zdementował kilka nazwisk aktorek, a potem, 14 kwietnia 2026 roku, rolę otrzymała Adria Arjona, przedstawiana przez prasę jako Maxima — nigdy jako Ursa. Zapowiedzianym zagrożeniem filmu jest kryptońska inteligencja Brainiaca, a Ursa nie pojawia się w pełnometrażowym filmie z 2025 roku.

Podsumowanie

Ursa to rzadki przypadek: postać z kina, którą komiks w końcu przyjął, a jej karta mocy jest dokładnie kartą Supermana. Ciekawa jest nie jej potęga, lecz jej miejsce — skazana przez ojca bohatera, uwolniona przez samego bohatera, a potem matka dziecka, które ten sam bohater wychował.

Jeśli chcesz pociągnąć wątek, otwierają się dwie drogi: więzienie, które trzymało ją przez dziesięciolecia i rywalizacja z generałem, który wydaje jej rozkazy. Dla wersji kinowej na uwagę zasługuje aktor, który grał Zoda u jej boku.