Mon-El: Daxamita wrażliwy na ołów, którego Superboy bierze za swojego brata

Mon-El w Superboy #89: brat, który spadł z nieba

Wszystko zaczyna się w Superboy #89, komiksie datowanym na okładce na czerwiec 1961, który trafił do sprzedaży w Stanach Zjednoczonych 6 kwietnia 1961 roku. Niedaleko Smallville rozbija się statek. Superboy znajduje w nim młodzieńca z amnezją, który ma takie same moce jak on, a do tego mapę gwiezdną i medalion związane z Jor-Elem, ojcem Superboya. Bohater szybko łączy fakty: ten chłopak może być jego starszym bratem. Zresztą opowieść nosi tytuł „Superboy's Big Brother!”, a jej druga część „The Secret of Mon-El!”.

Superboy nadaje nieznajomemu imię Mon-El, według niektórych źródeł z pomocą Kentów. „Mon” przypomina, że przybył w poniedziałek, po angielsku Monday, a „El” łączy go z Kal-Elem, kryptońskim imieniem Superboya. W Smallville Mon-El przyjmuje cywilną tożsamość Boba Cobba. Superboy z tej historii to nastoletni Clark Kent. Nie myl go z Kon-Elem, sklonowanym Superboyem, który pojawił się w 1993 roku i którego imię brzmi prawie tak samo jak imię Mon-Ela.

Bernstein, Papp i Halk Kar: skąd się wziął Mon-El

Scenariusz napisał Robert Bernstein. George Papp rysuje i tuszuje obie części opowieści pod kierunkiem redaktora Morta Weisingera. Czasem przeczytasz, że Mon-Ela narysował Curt Swan, ale to pomyłka: Swan jest współautorem okładki ze Stanem Kaye'em i obaj rysują też inną historię z tego numeru, „The Super-Cop of Smallville!”. Wszystkie strony z Mon-Elem są dziełem Pappa.

Pomysł starszego brata z kosmosu nie był nowy. Osiem lat wcześniej w Superman #80, datowanym na okładce na styczeń-luty 1953, ukazała się historia „Superman's Big Brother” z przybyszem o imieniu Halk Kar. Superboy #89 przejmuje tę fabułę, zmieniając szczegóły: postać staje się Lar Gandem, jej planeta to teraz Daxam, a sam bohater zostaje odmłodzony do wieku Superboya. Zapamiętaj dobrze różnicę między tymi dwoma niemal bliźniaczymi tytułami: „Superman's Big Brother” oznacza Halka Kara w 1953 roku, a „Superboy's Big Brother!” Mon-Ela w 1961 roku.

Test, który kończy się dramatem: kryptonit zawodzi, ołów uderza

W końcu jednak Superboya zaczynają dręczyć wątpliwości. Gdy Mon-El śpi, Superboy wystawia go na działanie zielonego kryptonitu, minerału, który zadaje ból Kryptończykom. Nic się nie dzieje. Przekonany, że ma do czynienia z oszustem, Superboy aranżuje fałszywy deszcz meteorów z kryptonitu: w rzeczywistości to meteory z ołowiu, które pomalował tak, by przypominały ten minerał. Tym razem Mon-El pada, a wstrząs przywraca mu pamięć. Nazywa się Lar Gand, jest odkrywcą, pochodzi z Daxam i był na Kryptonie, gdzie poznał Jor-Ela i Larę.

Dla Daxamity ołów to nie zwykła niedogodność: wywołuje śmiertelne zatrucie, które nie ustępuje nawet wtedy, gdy metal zostanie usunięty. Na Kryptończyka kryptonit działa inaczej, bo przestaje mu szkodzić, gdy tylko zostanie odsunięty. Mon-El z kolei jest odporny na kryptonit, ale wystarczy jeden kontakt z ołowiem, żeby wydać na niego wyrok. Każdy z chłopców ma swój słaby punkt, a słabość Mon-Ela nie daje drugiej szansy.

Prawie tysiąc lat wygnania w Strefie Widmo

Dręczony poczuciem winy Superboy widzi tylko jeden sposób, by utrzymać przyjaciela przy życiu: wysłać go do Strefy Widmo. W tym wymiarze Mon-El się nie starzeje, a zatrucie przestaje postępować. Może obserwować świat, ale nigdy nie może w nim działać. Zanim go tam wyśle, Superboy obiecuje mu, że znajdzie lekarstwo.

Strefa Widmo jest wtedy zupełną nowością. Pojawiła się dopiero co w Adventure Comics #283 (okładka kwiecień 1961, w sprzedaży od 28 lutego 1961), w historii „The Phantom Superboy” autorstwa tych samych Bernsteina i Pappa, w której debiutuje generał Zod. Mon-El trafia tam dwa miesiące później z zupełnie innego powodu: nie zostaje w niej zamknięty jak przestępca, tylko ukryty w bezpiecznym miejscu.

Czekanie będzie długie. Między wygnaniem a uwolnieniem w 30. wieku Mon-El spędza w Strefie około tysiąca lat, patrząc na wszystko, ale nie mogąc niczego dotknąć. W komiksach z 2010 roku Legion odzyskuje go dopiero w 31. wieku. W serialu Supergirl do 31. wieku przenosi go tunel czasoprzestrzenny, a nie Strefa.

Mon-El dołącza do Legionu Superbohaterów

Lekarstwo przychodzi z przyszłości. Adventure Comics #300 (okładka wrzesień 1962, w sprzedaży od 26 lipca 1962) rozpoczyna regularną serię Legionu Superbohaterów historią „The Face Behind the Lead Mask!”, napisaną przez Jerry'ego Siegela i narysowaną przez Johna Forte'a. Saturn Girl opracowuje w niej serum przeciw ołowiowi, które działa tylko tymczasowo. Dzięki niemu Superboy wyciąga Mon-Ela ze Strefy na tyle długo, by pokonać Urthlo, automat wysłany przez Lexa Luthora.

Prawdziwe wyleczenie przychodzi w #305 (okładka luty 1963), w historii „The Secret of the Mystery Legionnaire!”, znów autorstwa Siegela i Forte'a. Kandydat, który każe się nazywać „Marvel Lad”, olśniewa drużynę: to Mon-El, wyleczony serum Brainiaca 5. Opuszcza Strefę na dobre i zostaje legionistą, pod warunkiem że będzie regularnie przyjmował serum.

Źródła nie są zgodne co do daty jego wstąpienia do drużyny: według jednych jest członkiem już od #300, według innych aż do #305 pozostaje tylko członkiem honorowym.

Po Crisis: Valor, M'Onel i inni Daxamici

Po Crisis on Infinite Earths Superboy znika z głównej ciągłości, a jego spotkanie z Mon-Elem zostaje przeniesione do „kieszonkowego wszechświata” stworzonego przez Time Trappera. Lar Gand dostaje potem nowy pseudonim bohatera, Valor, który nadaje mu Superman w Eclipso: The Darkness Within w 1992 roku. Jego seria Valor liczy 23 numery, od listopada 1992 do września 1994 roku. Po Zero Hour pojawia się inna wersja tej postaci, pod imieniem M'Onel.

Daxam dał komiksom także innych bohaterów; nie myl ich z Mon-Elem. Laurel Gand, również Daxamitka, zajęła w Legionie po Crisis miejsce Supergirl, a Sodam Yat to Green Lantern z Daxam. Superman X, czyli Kell-El, w ogóle nie pochodzi z Daxam: to klon Supermana, stworzony na potrzeby serialu animowanego Legion of Super Heroes z 2006 roku i jedynie inspirowany Mon-Elem. Nawet pochodzenie Daxamitów się zmienia: w zależności od wersji pochodzą od kryptońskich kolonistów albo nie.

Od 2007 do 2010 roku: „brat” Clarka czuwa nad Metropolis

W 2007 roku Action Comics Annual #10 (okładka marzec 2007, w sprzedaży od 7 lutego 2007) przerabia historię z 1961 roku. W opowieści „Who Is Clark Kent's Big Brother?”, napisanej przez Geoffa Johnsa i Richarda Donnera i narysowanej przez Erica Wighta, Mon-Ela przygarnia młody Clark Kent, a nie Superboy w kostiumie. Kryptonit, którym ma zostać sprawdzony, leży w ołowianym pudełku: to pudełko go truje, a Strefa staje się jego jedynym schronieniem. Źródła różnią się co do tego, kto wpadł na ten pomysł: według jednych Clark, według innych sam Mon-El.

James Robinson sprowadza go z powrotem w 2009 roku. W Action Comics #874 (okładka kwiecień 2009) Strefa się rozpada, a Mon-El błaga Supermana, by go z niej wyciągnął, nawet jeśli miałby umrzeć od ołowiu w ramionach swojego „brata”. Superman wyciąga go w ostatniej chwili, a potem, w Superman #685, leczy go fiolka oznaczona symbolem Legionu i słowami „Drink Me”.

Kiedy Superman wyrusza na New Krypton, Mon-El, występując jako Jonathan Kent w hołdzie przybranemu ojcu Clarka, chroni Metropolis razem z Guardianem, Steelem i Jimmym Olsenem. Ten Jonathan to nie Jon Kent, syn Supermana. W Adventure Comics vol. 2 #11 (okładka lipiec 2010) Mon-El pomaga Legionowi przywrócić dawny rozmiar miastom w butelkach, wraca do Strefy, a potem Legion odzyskuje go w 31. wieku.

Mon-El dziś: król Strefy w komiksach, zdrajca w animacji

W 2024 roku Mark Waid i Clayton Henry przywracają Mon-Ela w cyklu „Phantoms” z Action Comics, który obejmuje numery od #1070 do #1081. Numer #1072, datowany na okładce na grudzień 2024, ukazuje się 23 października 2024 roku. Superman odnajduje w nim przyjaciela, który jako „Phantom King” strzeże Strefy Widmo. W tej wersji przygarnął go młody Clark Kent, a Clark wspomina ich wspólny tydzień u Kentów jako jeden z najszczęśliwszych momentów swojego życia.

Animacja przedstawia zupełnie inną wersję. W filmie Legion of Super-Heroes, wydanym cyfrowo w Stanach Zjednoczonych 7 lutego 2023 roku, Mon-El mówi głosem Yuriego Lowenthala, u boku Supergirl i Supermana, któremu głosu użycza Darren Criss. Postać okazuje się tam agentem Dark Circle. Ten Mon-El nie ma więc nic wspólnego ani z bratem Superboya, ani ze strażnikiem Strefy z 2024 roku.

Mon-El w serialu Supergirl: Chris Wood, książę Daxam

W telewizji wszystko zaczyna się od „Better Angels” (1x20), wyemitowanego w CBS 18 kwietnia 2016 roku w Stanach Zjednoczonych: kapsuła identyczna jak kapsuła Kary rozbija się na Ziemi, ale jej pasażera nie widać. Zostaje otwarta w „The Adventures of Supergirl” (2x01, 10 października 2016), na antenie The CW. Z powodu kapsuły i jego niezniszczalności Supergirl, grana przez Melissę Benoist, i Superman biorą go za Kryptończyka, ale nigdy za brata.

Budzi się w „The Last Children of Krypton” (2x02, wyemitowanym 17 października 2016 roku w Stanach Zjednoczonych), a potem w „Welcome to Earth” (2x03, 24 października 2016) Winn odkrywa, że chłopak pochodzi z Daxam, planety, która w serialu sąsiaduje z Kryptonem i z nim rywalizuje. Kara nadaje mu ludzką tożsamość Mike'a Matthewsa. Chris Wood gra tę rolę od 2. sezonu, a we francuskim dubbingu podkłada mu głos Julien Allouf.

W „Star-Crossed” (2x16, 20 marca 2017 w Stanach Zjednoczonych), który we francuskiej wersji nosi tytuł „Le Prince de Daxam”, Mon-El okazuje się następcą tronu. Jego ojca, króla Lar Ganda, gra Kevin Sorbo, a matkę, królową Rheę, Teri Hatcher. Serial przenosi więc to imię na inną postać: w komiksach Lar Gand to sam Mon-El, a tutaj to jego ojciec.

Ołów w Supergirl: kula od Cadmusa, a potem wygnanie

Ołów dopada Mon-Ela także na ekranie, ale nigdy w formie podstępnego testu. W „The Darkest Place” (2x07, wyemitowanym 21 listopada 2016 roku w Stanach Zjednoczonych) Lillian Luthor, która stoi na czele Cadmusa, strzela mu ołowianą kulą w nogę, żeby zmusić Karę do ustępstw. W „Medusa” (2x08, 28 listopada 2016) Mon-El zapada na chorobę, ale z powodu wirusa Medusa, a nie ołowiu.

W finale 2. sezonu, „Nevertheless, She Persisted” (2x22, 22 maja 2017 w Stanach Zjednoczonych), który we francuskiej wersji nosi tytuł „Le Sens du devoir”, Mon-El walczy z armią Daxamitów u boku Supermana, granego przez Tylera Hoechlina. Aby przegonić najeźdźców, w atmosferze rozpyla się ołów, a Kara musi odesłać Mon-Ela w kapsule, którą wciąga tunel czasoprzestrzenny.

Wraca w „Wake Up” (3x07, 20 listopada 2017) jako mąż Imry Ardeen, czyli Saturn Girl, i założyciel Legionu w 31. wieku, potem pojawia się w 100. odcinku, „It's a Super Life” (5x13, 23 lutego 2020), oraz w ostatnim, „Kara” (6x20, 9 listopada 2021); to daty emisji amerykańskiej. Smallville z kolei Mon-Ela nie ma: część fanów dopatruje się ukłonu w jego stronę w Cyrusie Kruppie, postaci z odcinka „Visitor” (2x18, 15 kwietnia 2003), ale to tylko hipoteza.

Podsumowanie

Mon-El to przede wszystkim starszy brat, którego Superboy, jak mu się wydaje, odnalazł w 1961 roku, zanim fałszywy meteor z ołowiu wysłał go na tysiąc lat do Strefy Widmo. W zależności od epoki komiksów dołącza do Legionu w latach 1960, zostaje Valorem w 1992 roku, strzeże Metropolis w 2009 roku, a potem w 2024 roku rządzi Strefą. Zarówno w 2009, jak i w 2024 roku Clark uważa go za brata. Serial Supergirl robi z niego księcia Daxam, którego nikt nie bierze za brata.

Jeśli chcesz zrozumieć, co zadaje ból Supermanowi, zanurz się w odmianach kryptonitu. Jeśli ciekawi cię drużyna, która uratowała Mon-Ela, odkryj Legion Superbohaterów. A jeśli chodzi o bohaterkę serialu, prześledź drogę Kary Zor-El.